Eleccións, enxurrada bipartidista e nosoutros, nacionalistas galegos

Tal e como era de prever, as pasadas eleccións ás Cortes Xerais españolas, celebradas o domingo 9 de marzo, significaron unha auténtica marea de votos en clave bipartidista no conxunto do Estado que varren case por completo do panorama electoral o resto de forzas políticas... agás nas nacións vasca, catalá e, aínda que en menor medida, tamén en Galiza. Así e todo, tamén en Euscadi e Catalunya hai un apreciábel avanzo do voto españolista, mercé neste caso aos bos resultados acadados pola franquía do PSOE en Euscadi, o PSE, e sobre todo polo medre do PSC en Catalunya, que apontoaron a vitoria nas urnas de Rodríguez Zapatero sobre o hoxe noqueado líder do PP, Mariano Rajoy.

Nese contexto, a dirección do BNG acolleu os resultados –mantemento das dúas actas de deputado e pouco máis de 200.000 votos- cunha mestura de alivio e satisfacción. De alivio porque o marco electoral que se creara, marcadamente polarizado a dúas bandas e con claros tintes presidencialistas, podía afectar gravemente ás expectativas electorais do nacionalismo en Galiza. E de satisfacción por canto os votos obtidos poderían querer reafirmar, en aparencia, unha liña política, sustentada na moderación e no institucionalismo, na que conflúen, sen contradicións aparentes, o actual portavoz da organización nacionalista, Anxo Quintana, e mais o máximo responsábel do maior grupo organizado con que conta actualmente a fronte, o ex congresista Francisco Rodríguez, secretario xeral da UPG.

O que se coñece das primeiras análises feitas dos resultados electorais por parte da dirección do BNG semella indicar que en ningún caso se quixo facer unha ollada retrospectiva do número de apoios que concitou a organización frontista nas eleccións ao Congreso dos Deputados, limitándose a facer unha comparativa cos comicios do ano 2004, os inmediatamente anteriores. Pola contra, parece que se esquece, e deliberadamente ademais, que no ano 2000 o BNG obtivera máis de trescentos mil votos e acadara a representación de tres deputados, nunha campaña electoral na que, por certo, mesmo se falaba da posibilidade real de optar á obtención dun grupo propio en Madrid, isto é, unha representación de cinco escanos no Congreso dos Deputados.

Nova tipoloxía do voto nacionalista en Galiza?

Os resultados electorais do BNG nas eleccións do pasado 9 de marzo comezan a debuxar, aínda que timidamente, unha mudanza na tipoloxía do voto ao nacionalismo en Galiza. O que se aprecia é un leve desprazamento do voto urbano cara a un voto máis rural, e que isto posibelmente é unha tendencia que se consolide no tempo, mercé, fundamentalmente, a acción de goberno exercida pola fronte nacionalista.

Os riscos disto son evidentes: parte do voto máis ideolóxico do nacionalismo comeza a decantarse pola abstención ou outras fórmulas como o voto nulo, e só se está a recuperar –moi posibelmente, só de xeito conxuntural- a través dun voto menos consciente e máis achegado ás prebendas do poder. De aí, a medra que se está a dar en núcleos rurais, fronte a perda de apoios electorais en zonas urbanas, cunha auténtica desfeita en cidades como Ferrol –e a súa área de influencia- ou mesmo en Pontevedra, malia contar cun alcalde nacionalista.

E isto para unha organización como o BNG, que carece de grandes apoios nas esferas do poder (máis alá do que outorga a súa actual representación político-institucional) e de escasas influencias mediáticas, pode ser letal de cara a converterse algún día na forza política hexemónica en Galiza. Hexemonía que, hoxe por hoxe, semella que está máis preto de conquistar o PSOE, aproveitando a onda dunha nova maioría parlamentaria en Madrid e o lento devalo (pero devalo, á fin e ao cabo) do PP en Galiza.

Autonómicas de 2009

Todo indica que a planificación que comeza dos vindeiros comicios autonómicos, do verán de 2009, non vai comportar nin a máis mínima vontade de rectificación a respecto da súa actual liña política na dirección da fronte nacionalista. Nin se vai reparar en que a base militante do BNG está cada vez máis descontenta e, polo tanto, máis desmobilizada, nin en que o discurso que hoxe emite a dirección é incapaz de xerar un mínimo de ilusión en sectores sociais activos e dinámicos que sempre se comprometeron coa defensa dos dereitos políticos de Galiza.

Infelizmente, a errónea lectura que a dirección do BNG vai facer dos resultados do 9 marzo, querendo ver unha gran vitoria onde só houbo un breve parón no que vén sendo a tendencia de perda de votos ao nacionalismo en Galiza, acabará por agrandar o problema de seguir a construíndo un pequeno xigante -o novo BNG- con pés de barro –sen base militante no que se sustentar e fincar na terra-.

Crónica: a mobilización social que volve

O pasado domingo 17 de febreiro medio cento de colectivos de ámbito fundamentalmente local e comarcal (a excepción das organizacións de carácter ambientalista) lograron axuntar, nunha manifestación na capital galega, a preto de 10.000 persoas, baixo o rotundo lema de “Galiza non se vende”. Esta mobilización é se cadra, e até o día de hoxe, o maior toque de atención que sectores sociais que propiciaron o cambio político-institucional en Galiza lle dan ao actual goberno bipartito da Xunta. Así, o lema máis coreado da marcha foi “Galiza non se vende, goberne quen goberne”, toda unha declaración de principios para esta iniciativa mobilizadora.

Mensaxe de esquerdas e nacionalista

Aínda que as reivindicacións destes colectivos sexan en si moi heteroxéneas, xa que van desde o rexeitamento do Plan Acuícola que pretende desenvolver o Goberno galego até a defensa de enclaves como o Courel, pasando pola oposición á instalación de Reganosa na ría de Ferrol ou aos proxectos urbanísticos na costa do Morrazo, na mobilización víase un fío condutor común: a defensa da Terra, do territorio, fronte aos abusos que se veñen cometendo desde as esferas do mundo empresarial ou do propio poder político. Un discurso non excesivamente articulado, mais que si se pode situar nos parámetros da esquerda transformadora (denuncia do papel das multinacionais, cuestionamento das políticas neoliberais, etc.) e mais no nacionalismo emancipador (defensa da identidade propia...).

Nese sentido, rastréxase perfectamente o pouso que deixou na sociedade galega a experiencia da plataforma Nunca Máis e e do seu pulo mobilizador tras a marea negra do Prestige de finais do ano 2002. A mobilización do día 17 bebe desas augas e volve situar nun primeirísimo plano o papel da autoorganización social e dun sentimento de país como o que no seu día fora quen de xerar a devandita plataforma.

O PSOE incapaz de encaixar a mobilización

O PSOE, por boca do propio Pérez Touriño e mais de Pachi Vázquez, conselleiro de Medio de Ambiente, non tardou en responder as demandas cidadás, acusando de “oportunistas” aos promotores da mobilización. Unha resposta que é obvio que non agocha o malestar nas fileiras socialistas ante as críticas á súa xestión de Goberno, sobre todo en áreas como Pesca, Medio Ambiente e Política Territorial. Son conscientes, ademais, e de aí a súa actitude chulesca nas súas declaracións, de que boa parte da xente que se mobilizou son persoas e colectivos da base social do nacionalismo e, polo tanto, pouco se poden ver afectadas as súas posibilidades electorais no noso país nos vindeiros comicios de marzo.

Silencio na dirección do BNG

Pola súa vez, o BNG garda un estraño mutismo(*) a respecto da devandita mobilización. A súa dirección política semella sorprendida polo evidente éxito da convocatoria e é sabedora de que ese éxito mobilizador está motivado polo traballo social –en plataformas veciñais- de persoas estreitamente vinculadas á organización frontista. De feito, máis alá das caras públicas do BNG das que se facían eco os medios, como as dos agora “críticos” X. M. Beiras ou Camilo Nogueira, tamén se advertía a importante presenza de militantes desta organización de menor relevancia pública, mais que desenvolven traballo militante en diversas localidades ou comarcas do país.

Fronte a esta realidade, foi clamorosa a ausencia dos pesos pesados do BNG na mobilización, a diferenza do que acontecía antes da súa chegada ao goberno coas convocadas, por exemplo, por Nunca Máis. E este é un factor que tampouco non pasou desapercibido para os manifestantes, que mesmo expresaban o seu desamparo ante este feito, xa non tanto coas consignas (que tiñan como destino preferente a Pérez Touriño e á súa conselleira de Pesca, Carmen Gallego) senón cos comentarios que se deixaban sentir tanto na propia mobilización como nos foros de internet.

Custos, a curto prazo, ao nacionalismo político

Polo tanto, seguramente sexa o BNG a forza máis damnificada a curto prazo polos ánimos concitados tras a mobilización promovida pola plataforma ‘Galiza non se vende’, co risco que isto supón para as expectativas políticas da devandita forza nacionalista, que depende máis que ningunha outra do esforzo dos seus militantes e achegados.

A tradución política disto sería unha perda, aínda relativa, nos apoios electorais ao BNG nas vindeiras eleccións a Cortes Xerais e máis posibelmente nos comicios autonómicos do ano 2009 (se finalmente o PSOE non decide unilateralmente un adianto electoral, tras as eleccións de xuño). Esta posíbel perda de votos do BNG iría ao saco da abstención, xa que nin Izquierda Unida –cun importante despregue de cadros políticos na manifestación- nin as opcións existentes hoxe no independentismo organizado (FPG e NÓS-UP, que nin sequera foron quen de presentar listas aos devandito comicios) parecen estar en disposición de recoller o descontento que se está a xerar nun sector importante do nacionalismo que tradicionalmente viña apoiando ao BNG.

Reflexión da dirección nacionalista

Porén, a día de hoxe, é impredicíbel a lectura que a dirección da organización nacionalista vai facer desta mobilización, aínda que resultaría inexplicábel que non xerase ningún tipo de reflexión nos cadros políticos que conforman o actual equipo dirixente do BNG, con Anxo Quintana á cabeza.

De non o facer, e de non actuar en consecuencia, a dirección do BNG cometería unha grave irresponsabilidade que contribuiría a afondar no que algúns sectores e colectivos denominan como a ‘deriva’ na que se vén sumindo esta forza política, acentuada se callar aínda máis polo seu acceso a responsabilidades de goberno na Xunta de Galiza.

Galiza, 19 de febreiro de 2008

(*) A prensa escrita do día 20 de febreiro recolle as delirantes palabras de Francisco Rodríguez, membro da Executiva do BNG e que viña desenvolvendo o seu traballo político como deputado no Congreso dos Deputados, descualificando por completo os obxectivos da mobilización e as persoas e colectivos que se manifestaron, chegando mesmo a utilizar o adxectivo "desleal" para definir o seu proceder.

Unha voz contra a indignante "dignificación" da política

A actual Directora Xeral de Fomento e Calidade da Vivenda, a nacionalista Encarna Otero, publicaba no primeiro día do mes de agosto un artigo de opinión no portal dixital Vieiros. No devandito artigo (do que se está a facer eco boa parte da prensa), titulado “Privilexios ou igualdade: disposición adicional 17”, a outrora dirixente do BNG chama á “desobediencia política” e á “insubmisión económica” fronte á disposición adicional décimo sétima da modificación da Lei da Función Pública Galega.

Privilexio para os altos cargos

O texto da disposición adicional en cuestión, xunto co conxunto da reforma da Lei 4/1988, do 26 de maio, sobre a Función Pública Galega, aparece publicado no Boletín Oficial do Parlamento de Galiza (BOPG), número 395, do 24 de xullo de 2007, que recolle o pleno extraordinario celebrado na Cámara galega do día 17 de xullo. Reprodúcese, a seguir, esta disposición décimo sétima que se incorpora á Lei da Función Pública: “Os funcionarios de carreira que a partir da entrada en vigor da Lei orgánica 1/1981, do 6 de abril, pola que se aprobou o Estatuto de autonomía para Galicia, desempeñen ou tivesen desempeñado durante máis de dous anos continuados ou tres con interrupción postos de traballo como director xeral ou superior, director xerente de órganos ou entidades públicas ou postos na administración pública incluídos no ámbito de aplicación da Lei de incompatibilidades de altos cargos percibirán desde a súa reincorporación ao servizo activo, e en canto se manteña esta situación, o complemento de destino correspondente ao posto de traballo que desempeñen ou, se é o caso, ao do seu grao persoal, incrementado na cantidade necesaria para igualalo ao valor do complemento de destino, ou concepto equivalente que a Lei de orzamentos xerais do Estado fixe para os directores xerais, e a suma de ambos os conceptos non poderá ser inferior ao importe do complemento de destino que perciban os funcionarios que acrediten o nivel máximo establecido legalmente”.

Deste xeito, o aprobado vai permitir que todos os funcionarios e funcionarias que ocupasen cargos de director xeral ou superior na Administración autonómica galega, desde a posta en marcha do Estatuto de Galiza (isto é, dos últimos vinte e seis anos), vaian ser recompensados a maiores con case dous millóns e medio das antigas pesetas (14.721 euros) todos os anos que permanezan en activo, cantidade que, en concepto de complemento de destino, se engade ás percepcións que reciban. Este aguinaldo mileurista (saen algo máis duns mil euros ao mes) para altos cargos da Administración autonómica contrasta, por exemplo, co salario bruto anual do grupo E da mesma Administración, que é de apenas uns 14.127 euros anuais.

30 millóns de euros anuais

Segundo cálculos estimativos, o montante total que resulta da medida proposta ascende á escandalosa cifra duns trinta millóns de euros ao ano, que é o que lle vai custar ao erario público galego satisfacer o pagamento do complemento de destino a estes funcionarios e funcionarias.

Hai que dicir tamén que estes cargos que se van beneficiar da medida son cargos que foron elixidos “a dedo”, ou sexa, que responden directamente aos intereses da administración e do(s) partido(s) gobernante(s). E que, polo tanto, cando cesan na súa actividade como cargos políticos se reintegran aos seus postos como funcionarios da Administración. Nese momento, vaiser dar o paradoxo de que, desempeñando iguais funcións que os seus compañeiros, as súas retribucións económicas van ser maiores (ao contaren co devandito complemento de destino), o que en si mesmo é discriminatorio, xa que se trata dunha compensación pecuniaria por un labor xa realizado e que non se segue desenvolvendo.

Unanimidade parlamentaria

Tampouco non deixa de resultar chocante a unanimidade con que as tres forzas políticas presentes no Parlamento galego adoptaron esta medida. Se cadra, uns e outros pensaban que isto contribuía a “dignificar a política”, argumento mil veces repetido polos nosos representantes públicos para, case sempre, accederen a novos privilexios, sexan salariais ou doutra índole. Feitos coma este -que tivo unha pequena aínda que necesaria resposta sindical-, o que fan é conducir a un maior estrañamento entre a chamada “clase política” e a cidadanía, algo que só leva a unha maior degradación da democracia, que precisamente entre nós non goza dunha mos boa saúde.

Por iso, son de agradecer xestos como os da nacionalista Encarna Otero, manifestando, no nome da igualdade, a súa oposición a esta medida, que privilexia a uns cantos privilexiados. (Sen ir máis lonxe, a propia Directora Xeral recibe como salario brutog a nada desprezábel cantidade de 55.536,64 euros ao ano). O que dá mágoa é que os seus compañeiros do BNG, tanto no Goberno da Xunta como no Parlamento galego, non fosen quen de erguer esta bandeira ética, tan necesaria como clarificadora. De facéreno, serían eles -para ben do país e do propio nacionalismo galego- os que liderasen a tarefa da rexeneración ética e democrática que precisa a política de maneira urxente.

Benigno López Fernández, a insoportábel leveza do Valedor

Unha semana despois de que o DOG (do 24 de xullo de 2007) publicase o seu nomeamento como Valedor do Pobo, tras acordo parlamentario do día 17 de xullo, Benigno López Fernández destápase envorcando en varios xornais unha serie de consideracións prexuizosas a respecto da lingua propia de Galiza.

Aínda supondo que na transcrición xornalística poida haber algún matiz non perfectamente recollido, si semella que o flamante novo Valedor está lonxe de responder ao perfil dun profesional cualificado que teña interiorizado o estatus do galego como lingua propia de Galiza, máxime para un cargo como o que desempeña.

O galego como simple materia no ensino e non ás dobraxes ao galego

Así, en La Voz de Galicia ante unha pregunta do xornalista Luís Villamor, cualifica de posíbel “imposición” a promoción do galego, algo que choca abertamente sen ir máis lonxe co disposto no artigo 5 do vixente Estatuto de Autonomía de Galiza, que no seu apartado 3 dispón que [os poderes públicos] “potenciarán o emprego do galego en todos os planos da vida pública, cultural e informativa, e disporán os medios necesarios para facilitar o seu coñecemento”. Por se isto non fose pouco, na entrevista Benigno López segue filosofando acerca do galego e chega a conclusións tan brillantes como a que segue: “se [aos rapaces] se lles exixe a uns niveis de materias como Matemáticas, Historia ou Literatura o único que se estará logrando é que ese neno, ese mozo, logre adquirir unha animadversión fronte a un idioma”. Ou coma esta: “se se suspende a un neno polo galego (...) o único que logramos é que lle colla odio ao idioma”. Afirmacións ambas que se comentan por si soas e que denotan un talante que carece dunha mínima sensibilidade cara ao noso idioma, ademais dun fondo descoñecemento de como funcionan determinados mecanismos sociolingüísticos en relación ao ensino. Xa de partida, entende o galego como simple materia de ensino e non como lingua vehicular para o sistema educativo, algo que nos retrotrae case tres décadas. E imos supor que a súa animadversión á dobraxe das películas ao galego responde só a cousas do purismo cinéfilo e non a un prexuízo a maiores respecto da validez da lingua galega como idioma para o cinema.

A “perigosidade” do galego na Xustiza

Máis extravagante e case cómico, se callar, resulta a súa resposta a unha pregunta verbo da conveniencia do uso do galego na Administración de Xustiza, que fai en entrevista reproducida polos xornais Faro de Vigo e La Opinión, tamén con data do 31 de xullo. Na devandita resposta, para se cadra referirse ás dificultades técnicas da incorporación do galego a un ámbito como o xudicial, dá en cualificar de “perigoso” o uso do galego na Administración de Xustiza. E mesmo Benigno López acabar por se amosar contrario á tradución á nosa lingua de sentenzas ditadas en español, algo insólito cando a tradución xurada é un recurso do máis normal no ámbito administrativo, xudicial ou universitario. É máis, a propia Xunta de Galiza está habilitando persoal para que poida ser tradutor xurado.

Un gol ao BNG?

Visto o visto, o novo Valedor (o terceiro que temos en Galiza) -que gozou do consenso unánime dos tres grupos da Cámara galega para o seu nomeamento- non comeza con moi pé a súa andaina á fronte da institución. E nese sentido, o BNG, que dispón dun Vicevaledor no devandito ente (presumibelmente, repetirá Domingos Merino), debe tomar boa nota. De momento, todo semella que xa lle meteron un gol o día que os seus socios de goberno os convenceron das bondades de Benigno López, quen, por certo, desde a súa anterior responsabilidade na sección primeira da sala do contencioso-administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galiza non destacara polo compromiso coa lingua galega. Difícil papel o da organización nacionalista, que deu o seu visto e prace a este nomeamento hai só uns días e que agora debe dixerir estas primeiras declaracións públicas do novo Valedor, contrarias á sensibilidade do BNG en prol da normalización de usos da lingua propia de Galiza.

El Jueves, Egin, Egunkaria e onte (30 de xullo) Deia. U-lo estado de dereito?

O secuestro do semanario El Jueves vén de provocar airadas críticas desde os máis diversos sectores políticos e sociais. Apélase, nos máis dos casos, ao respecto ao artigo 20 da Constitución Española, no que se consagra como dereito fundamental a liberdade de expresión para cuestionar a decisión do xuíz. Apélase tamén á defensa dos “valores superiores” consagrados no punto primeiro do artigo 1 dese mesmo sacrosanto texto: a xustiza, a liberdade, a igualdade e o pluralismo político. Valores que garanten que o Estado español é (ou debera ser) un estado de dereito.

O que ninguén cuestiona é se o estado español é hoxe realmente un estado de dereito e se efectivamente están garantidos valores como a xustiza, a liberdade (incluída a de expresión), a igualdade ou o pluralismo político.

Como tampouco cuestiona o grao de perversión ao que está chegando o propio sistema e até que punto se está atentando contra os dereitos civís ou contra eses preceptos constitucionais básicos que a conta de El Jueves hoxe están en boca de todos.

Chega a ser un insulto á intelixencia escoitar a encendida crítica de Acebes contra a decisión –a todas luces equivocada e da que hoxe deben estar, xuíz e fiscal, arrepentidísimos- de secuestrar un semanario satírico e a súa defensa a ultranza da liberdade de expresión.

Non mantiñan -nin el, nin o seu partido, nin todos aqueles que hoxe enchen a boca defendendo estes valores pero que entón optaron polo silencio cómplice- a mesma posición cando se decidiu pechar, hai xa nove anos Egin ou cando, pouco despois, se adoptou a decisión de pechar Egunkaria. E tampouco tiñan a mesma posición cando foi procesado Arnaldo Otegi por inxurias ao rei ou cando se decidiu aprobar a Lei de Partidos...

Tamén é verdade que para tomar esas decisións daquela apelouse a unha causa maior: a loita contra o terrorismo. Unha xustificación á que se recorre e para o que vale todo, mesmo subverter o estado de dereito para, din, defender o estado de dereito.

O caso de Egunkaria é, a estas alturas, un auténtico escándalo. O 20 de febreiro de 2003, o xuíz Del Olmo decretaba o peche do xornal e detiña a 10 dos seus membros por presunta colaboración con ETA. A finais de decembro de 2006, a fiscalía da Audiencia Nacional consideraba que non estaba acreditado que Egunkaria financiase a ETA ou branquease o seu capital, nin que os procesados serviran aos fins de ETA, nin que tiveran colaborado con esta organización.

O propio fiscal da Audiencia Nacional, Miguel Ángel Carballo, anunciaba hai nada a súa decisión de non formular acusación afirmando que non hai “elementos incriminatorios dabondo para estimar acreditada a perpetración do delicto de integración en organización terrorista e/ou asociación ilícita”. Malia estas consideracións, os maxistrados da Audiencia Nacional optaban por ignorar a petición do fiscal de sobreseimento do caso e decidían reabrilo.

No caso de Egin foi o xuíz Garzón quen decidiu pechar o xornal o 15 de xullo de 1998, por formar parte, segundo nos informaron amplamente o resto dos medios de comunicación, do entramado de ETA. 14 persoas ingresaban en prisión acusadas de colaborar con banda armada e de distintos delictos económicos. Transcorridos nove anos están todos en liberdade á espera de que se coñeza a sentenza.

En aquel momento PP e PSOE aplaudían a decisión do xuíz e malia terse escoitado voces contra o que supuña, tanto nun caso como no outro, para o dereito fundamental á liberdade de expresión o peche destes xornais estas foron rapidamente acaladas co pretexto de sempre, acabar coa rede de ETA e as súas fontes de financiamento.

O pasado 6 de xullo, a portavoz do goberno vasco Miren Azkarate e o conselleiro de Xustiza, Joseba Azkarraga, presentaban o “Plan de acción en defensa e promoción dos dereitos civís e políticos', aprobado polo Consello do Goberno Vasco. Un plan no que se pide a reforma ou derrogación dunhas 20 normas legais que a xuízo do propio goberno vasco «restrinxen ou vulneran» dereitos. Na súa intervención facían referencia explícita, entre outros aspectos, aos peches de Egin e Egunkaria como exemplo desa vulneración de dereitos.

Tristemente a memoria, na era da información na que din que vivimos, é feble e tras decretarse o silencio, a historia do peche destes xornais morre no esquecemento para a maioría da poboación. Poucos foron nestes días, os que relacionaron o secuestro de “El Jueves” cos casos de Egin e Egunkaria. E poucos lembrarán a defensa que fixeron do dereito fundamental á liberdade de expresión no caso de El Jueves por inxurias ao Rei para defender, coa mesma vehemencia a Deia. E é que onte mesmo soubemos que, pola mesma causa, o xuíz da Audiencia Nacional Fernando Grande-Marlaska decidira reactivar a querela contra este xornal por publicar, o pasado mes de xaneiro, un artigo e unha fotocomposición coa imaxe do Rei e o titular “Estaba cocido”. A grande diferenza será, obviamente, que este é vasco e, polo tanto, non merecerá ser defendido.

Ao meu entender lamentablemente todos representan distintas caras do mesmo: dun estado que se di de dereito no que o dereito se transgrede cando interesa a quen interpreta, dicta ou imparte a lei. O que está en cuestión non é só a liberdade de expresión, senón os propios “valores superiores” que o intocábel texto constitucional consagra.

Cara a un novo 25 de Xullo, Día da Patria Galega

Achégase un novo 25 de Xullo, Día da Patria Galega, reivindicado así polo nacionalismo galego mais non recoñecido oficialmente, xa que, cando menos a nivel institucional, semella que aínda permanece en vigor o Decreto Rosón, da época dos albores autonómicos, polo que se instituía como denominación para esta data a de “Día Nacional de Galicia”. Denominación que sempre foi de agrado do PSOE, mentres que o PP resolveu acurtala para que ficase en “Día de Galicia”. Como quedou dito, o nacionalismo apostou pola denominación “Día da Patria Galega” ou simplemente “Día da Patria”.

Nacionalismo e Día da Patria

Para o nacionalismo a data do 25 de Xullo, máis alá do seu carácter simbólico e reivindicativo, vén servindo como punto de inflexión -e reflexión- sobre a acción política desenvolvida, dada a súa coincidencia co período estival. De feito, parecen inescusábeis no comportamento das organizacións nacionalistas do ámbito político tanto a celebración dunha mobilización de masas (nomeadamente, manifestación) como a elaboración dun discurso público (normalmente, en ton de arenga).

Dúas manifestacións nacionalistas

Este ano van ser dúas as manifestacións que percorran as rúas compostelás na mañá do 25 de Xullo. A tradicional mobilización convocada polo Bloque Nacionalista Galego (BNG), que este ano se celebra co lema “A Forza que fai País”. Pode parecer estraño que este ano o BNG optase por un lema tan autorreferencial para a celebración dunha data como a do Día da Patria, mais hai que entendelo sen dúbida en clave electoral (dentro duns meses van ter lugar as eleccións xerais). Unha vez máis, a dirección do BNG acomódase ao pragmatismo das urnas e relega avivecer as reivindicacións de carácter identitario e soberanista, o que aínda resulta máis incomprensíbel tras o fracaso da reforma estatutaria que o BNG impulsou institucionalmente.

A segunda das manifestacións do Día da Patria está promovida polo nacente colectivo “Causa Galiza” baixo o escueto lema de “Autodeterminación” e apoiada por organizacións de reducida relevancia política e social como a Frente Popular Galega, Nós-Unidade Popular ou a Assemblea da Mocidade Independentista. Todo semella que, tras as experiencias dos últimos anos, en que fixeron convocatorias por separado (con escaso eco e unha participación de xente máis que discreta), as organizacións do arco independentista se ven impelidas a impulsar unha nova mobilización unitaria do Día da Patria. Mobilización que, de todos os xeitos, lembra a promovida no seu día polas chamadas “Bases Democráticas Galegas”, proxecto que pretendía ser punto de encontro das devanditas organizacións e que finalmente se frustrou, por mor da incapacidade dos seus actores políticos de termaren dunha proposta común no ámbito da esquerda independentista.

Movementos internos no BNG

Tras unha a Asemblea Nacional realizada por esta forza política, en decembro de 2006, o BNG celebra o Día da Patria de de 2007 nun momento en que se están a configurar no seu seo novas organizacións e colectivos, dentro da pluridade que sempre distinguiu á fronte nacionalista.

E é precisamente o cuestionamento que nos últimos tempos se vén facendo da pluridade interna do BNG, por parte do actual núcleo de poder da organización (conformado pola -ás veces sólida, ás veces inestábel- alianza da UPG coa non declarada corrente que impulsa o portavoz nacional Anxo Quintana), un dos aspectos que vén obrigando a diversas persoas e sectores do BNG a dotarse dunha certa estrutura interna dentro da propia organización, co fin de dar un debate aberto acerca do rumbo político da fronte nacionalista.

Beiras e os Irmandiños

Os que parecen ir apurando os pasos para conformárense en colectivo organizado, con actuación propia, son os do “Encontro Irmandiño”, corrente que se deu a coñecer nos previos á Asemblea Nacional do BNG e que ten como elemento de referencia ao ex portavoz nacional da organización, Xosé Manuel Beiras. O “Encontro Irmandiño”, que conseguira un apoio de case un 20% na Asemblea Nacional do pasado mes de decembro, anunciou o pasado sábado 21 de xullo a súa constitución como grupo organizado. O que resulta bastante inédito deste anuncio é que optasen por unha fórmula de integración de militantes no colectivo que permita aos seus membros formaren parte ou non do BNG. Así e todo, é ben lembrar que houbo grupos integrados na fronte nacionalista con membros que non eran afiliados desta (o exemplo máis diáfano foi o caso de Inzar, colectivo formado por ex membros do Movemento Comunista).

Pola Base en proceso constituínte

Doutra banda, e con gran discreción, están a producirse os debates para a configuración como colectivo do Movemento pola Base, outro dos grupos que aparecera con forza na última das asembleas nacionais do BNG, que presentara unha lista ao Consello Nacional encabezada polo sindicalista Fermín Paz, e estaba apoiada por Isca!, colectivo de ámbito xuvenil. Con todo, non se coñece a data na que finalmente o devandito colectivo se constitúa como tal.

A acomodación d'A Alternativa

O que semella que non vai callar, cando menos a curto prazo, como colectivo organizado, é o impulsado no seu día polo ex deputado Camilo Nogueira, arroupado por Esquerda Nacionalista, un dos grupos xa recoñecidos oficialmente no seo do BNG. A chamada “A Alternativa”, que lograra uns resultados discretos en canto a representación, na Asemblea do BNG semella estar máis preocupada en acomodarse á nova situación da fronte que en consolidar a vía aberta con anterioridade.

Dificultades en Causa GZ

Polo que respecta aos convocantes da outra das manifestacións nacionalistas do Día da Patria, xa se comeza a enxergar o difícil que vai ter a súa andaina Causa Galiza, e todos os que están a depositar as súas esperanzas nese proxecto en vías de conformación, cando unha das organizacións políticas que lle dera o seu apoio inicial, Primeira Linha (que integra Nós-Unidade Popular) acaba de lanzar un envite público aos promotores desta iniciativa política, instándoos con certa acritude a variar o rumbo iniciado: “após o Verao nom seguiremos [Primeira Linha] se nom se produz umha mudança profunda na hora de orientar a luita autodeterminista e facilitar a convivência do ronsel de pessoas e entidades que coincidimos plenamente na necessidade de que a Galiza tenha direito a decidir”. Todo un órdago que vai empecer, e moito, o camiño emprendido polos que confían no que parece ser unha nova “reinvención” do espazo político do independentismo no noso país.

A reforma da Lei Electoral: a segunda transición

Mariano Rajoy anunciaba, o pasado venres 13, que incluiría no seu programa para as vindeiras Eleccións Xerais unha proposta de reforma da Lei Electoral argüíndo que a actual está “caduca, pasada de moda e interpreta de forma curiosa o sistema democrático”. Ese mesmo día, na súa intervención no Fórum Europa, o presidente dos populares galegos, Alberto Núñez Feijoo, facía a mesma reflexión e chamaba a que se puxera en marcha esa reforma para, dicía, que os votos "non sexan unha moeda coa que mercar poder".

A xustificación formal desta reforma -segundo estes mesmos actores explicaron antes, durante e despois das eleccións municipais- sería reforzar a democracia, o que se traduciría en garantir o goberno da forza política máis votada e/ou que sexa investido/a alcalde ou alcaldesa, presidente/a de Comunidade Autónoma ou Presidente/a do Goberno a/o candidata/o da forza política que conte con máis apoios.

Alén do escaso fundamento democrático dunha proposta desas características (que posibilitaría que unha forza política cunha porcentaxe ínfima de votos se fixera cun goberno só polo feito de estar o resto dos votos repartidos entre as demais) tras da campaña iniciada polo PP agóchase unha intención moito máis perversa e aínda máis antidemocrática. Para materializar o seu deseño estratéxico de 'España' –unha, grande e libre- o PP vén de abrir a caixa dos tronos e pretende revisar o modelo consensuado durante o período de transición. Modelo do que saíu a actual lei electoral e co que se intentou satisfacer, aínda que con moitas resistencias, sobre todo e precisamente, á dereita española. Unha dereita reticente a abandonar o réxime anterior e que centrou a súa oposición ao texto constitucional no Título VIII, de organización territorial do estado, e a recoñecer o termo nacionalidade.

E aquí entramos no miolo da cuestión. Daquelas e dada a presión exercida, afortunadamente, polos nacionalismos catalán e vasco e, en menor medida pola súa escasa implantación, o galego, houbo que adecuar, timidamente, iso si, o novo modelo á realidade ‘rexional’/plurinacional, pero sen chegar a recoñecela. Porén, e dada a forza real da dereita (apoiada polo exército e a igrexa) tivo que imporse un sistema que favorecera ás maiorías, o que se traducíu nun modelo electoral no que para unha forza política obter representación precisa dun mínimo do 3% dos votos válidos emitidos e no que o reparto de escanos faise aplicando a famosa lei D’Hondt.

E precisamente ese sistema electoral é o que agora o PP cuestiona porque aspira a conseguir unha lei electoral que lamine ás organizacións políticas 'minoritarias' e que propicie un sistema de alternancia que garanta, como ocorre en moitos dos países do noso contorno xeopolítico, o bipartidismo. Un sistema que permita gobernar sen precisar dos incómodos apoios dos nacionalismos que son, ao fin, quen impiden viabilizar o seu modelo estratéxico de ‘España’.

A dúbida está no posicionamento que adoptaría o "Partido Socialista Obrero Español" a respecto deste asunto. Neste intre os socialistas non contan con maioría suficiente e deben apoiarse necesariamente nesas 'incómodas' minorías para garantir que as súas políticas saen adiante. Porén, para o PSOE esa hipoteca tamén é difícil de dixerir e estalle a provocar non poucos problemas internos (só hai que mirar o que ocorre estes días en Nafarroa).

O sistema democrático a debate

Pero se temos que falar de reformar o sistema electoral e abrir un debate social sobre o democrático –ou non- que é o actual fagámolo, pero con todas as consecuencias. E podemos comezar pola propia Lei D’Hondt, mudando o sistema por outro no que se aplique a proporcionalidade directa; introduzamos ademais o criterio de circunscrición electoral única para Galiza; garantamos o voto secreto e cabinado obrigatorio prohibindo, polo tanto, o envío de papeletas aos domicilios; eliminemos as discriminacións entre as forzas políticas, en función da súa dispoñibilidade económica, marcando un límite de gasto para as campañas e prohibindo, entre outras cousas, a inserción de publicidade electoral nos medios privados –escritos e audiovisuais-; deroguemos a Lei de Partidos; reformemos o sistema de voto dos residentes ausentes...

O actual sistema favorece non só aos grandes partidos, senón tamén a aqueles que teñen máis dispoñibilidade de gasto, o que está a provocar tanto nas grandes forzas políticas como nas máis modestas un cada vez maior endebedamento. E isto suscita, ao tempo, a dúbida de se este endebedamento é exclusivamente económico ou implica outras hipotecas máis perigosas para o sistema democrático.

A este respecto, cómpre lembrar que, segundo o Informe do Consello de Contas sobre a Fiscalización das Eleccións ao Parlamento de Galiza do 19 de xuño de 2005, o PP declarou que os seus recursos financeiros para esa campaña electoral foran de 3.029.251,02 euros. O PSdG-PSOE, polo mesmo concepto, declarou 2.873.587,05 euros e o BNG 1.468.702,09 euros. Cantidades coido eu que desorbitadas para explicar aos galegos e galegas os contidos dos seus programas electorais e o fondo ideolóxico das súas propostas de goberno.

Por non abondar máis no tema, a advertencia está feita. A proposta de reforma do PP ten un transfondo perverso, pero o debate é necesario dunha posición nacionalista e de esquerdas e non pode limitarse unicamente á Lei Electoral, senón abranguer máis aspectos do propio texto constitucional para que os dereitos das nacións sen estado –incluído o dereito á autodeterminación- sexan recoñecidos e para garantir un sistema realmente democrático. O principal perigo segue a estar nas fileiras do PSOE, porque polo momento, nin arre nin xo, malia todos saber que arre máis co modelo que defende o PP que xo coas posicións nacionalistas.